Monday, January 23, 2017

Driv og les i Good Gut, av the Sonnenburgs. Veldig tankevekkande bok med enormt viktige forskningsfunn for vestleg helse. Basically skriv dei mykje om kor stor rolle mikrobiomet spelar i regulering av ei lang rekke kroppsfunksjonar, både fysiske og psykiske. Dei skriv om korleis antibiotikabruk kan gjere enorm skade på mikrobiomet, med potensielt langvarige konsekvenser. Dei skriv om at fiber er svært viktig for både å oppretthalde diversitet i mikrobiomet, og mengd med sunne bakteriar. Og dermed sunn kroppsvekt, immunfunksjon, psykisk helse etc. Det betyr at det er bra å ete ulike typar av grønsaker og frukter, nøtter, svært grovt brød etc. i sin daglege kost. Og unngå for mykje av usunne ting som forar dårlege bakteriar, d. e. då særleg sukker. Dersom nokon tek antibiotika, så bevarast mikrobiomet langt betre dersom ein i tillegg et fiberrik mat.

Kva så dersom mikrobiomet er skadd eller øydelagt eller sterkt infisert av patogene bakteriar? Kan det gjenopprettast? Det er spørsmålet. Sonnenburgs seier: "We just do not know." Men dei peikar på at langvarig diett med sunn og fiberrik mat - d. e. altså mykje grønsaker, litt frukt, grovt brød, fisk og noko kjøt etc. - gjev så sterk og mangfaldig kultur som mogleg. Så er det også andre ting ein kan gjere, som å ha kontakt med dyr, jord, natur etc. og ete fermentert mat. Evt. transplantere avføring frå andre menneske, men det er eit forskningsfelt i stor utvikling (ja: for mange tilstandar fungerer dette svært godt). Sonnenburgs meiner at ei lang rekke sjukdomar som inntil no har vorte sett som "incurable", vil vise seg å vere relatert til mikrobiomet, og at dei også vil kunne betrast ved hjelp av terapeutiske inngrep i mikrobiomet. Men vegen dit er veldig komplisert og lang, meiner dei.
Ein ven eg har, seier stundom: "Eg har aldri møtt ei kvinne som ikkje er veldig lik på mor si." Litt morosamt. Men eg har lært det, i livet, at foreldrepåverknad er noko ein ber med seg, anten ein vil eller ikkje. Skulle ein ville bryte med foreldra sine på avgjerande felt, så er det ofte ein turbulent og/eller møysomeleg prosess. Og ofte ender ein uansett opp med å ha overteke ein eller annan versjon av dei verdiane, haldningane, handlingsmønstera etc. ein bar med seg. Novel. Dette er ei generalisering. Og eg tenker at eit "opprør" er noko sunt og viktig, for mange. Jfr. "Hero's journey" av Campbell. Uansett. Mykje ein kunne seie om desse tinga. Poenget var at NRK har sendt ein svært interessant dokumentar om Trump. HER. Når eg ser den, tenker eg altså instinktivt: "Dette har forma Trump, anten han vil eller ei. Her er antakeleg nyklane til å forstå han." Og det stemmer, for ein veldig stor del. "Its all here", som ein seier. Bestefaren dreiv med hotellverksemd og restaurantverksemd i det ville vesten. Og der var det prostituerte, gambling etc. Faren utnytta statsmidlar til å slå seg opp som privat eigedomsbyggjar. Han utnytta smutthol i lova og brydde seg ikkje om "civic solidarity". And so it goes.

Bilderesultat for know thyself matrix




Ikkje det verste ein kan sjå, om ein har ledig tid.




Ja, for øvrig tragisk å sjå kva Trump driv med. Les meir i Washington Post HER. Er nok rimeleg mange i USA som er betenkte no.

Saturday, January 21, 2017





(Denne versjonen er litt betre, musikalsk sett).

Fascinerande korleis Jobim byggjer på Chopin. Jobim står i Real Book, men eg arbeider med å forstå logikken i akkordoppbyggjinga. Jobim er konge, altså. Det er så fin musikk, gjev harmoni i sjela. Det er middelhavskultur i musikalsk utforming.
Eg arbeider mykje med helsa. Gjer det eg kan for å bli betre. Ein del ting er litt meir tricky enn andre å jobbe med. Nokre er ganske enkle. Til dømes: Juicing. Visse grønsaker fungerer betre enn andre. Best med nokre som i utgangspunktet er saftige, og gjerne har masse næring. Kål fungerer topp. Agurk. Kålrot. Gulrøter. Raudbeter. Generelt er det veldig viktig å få i seg mykje fiber. Det gjer ein ikkje med juicing, så ein bør nok kombinere. Skjønt, juicefaste er kanskje bra no og då. Har aldri prøvd det. Men uansett. Juicing fungerer kjempebra. Ein får frisk drikke, og det er kjempenæringsrikt, på kort tid. Det smakar faktisk slett ikkje verst. Ein bør unngå for mykje frukt, då ein får for mykje fruktose av det, utanom fiber.

Friday, January 20, 2017

Dagens gode nyhet. Eg trudde at om ein åt for mykje hovudkål, så ville det vere fare for at ein fekk problem med opptak av jod, pga. sk. goitrogener. Men så las eg forskning på at dette kun stemmer dersom ein ikkje har jod i generelt kosthald. Så ein kan godt ete ein god del kål, utan problem. Og kål er veldig sunt fiber for magen. Det gjeld også grønnkål, til dømes. Anbefalt av the Sonnenburgs, i Good gut.

Bilderesultat for red cabbage


Wednesday, January 18, 2017

Eg øver på piano. Spelar Keane, frå alle albuma. Billy Joel, har bestilt sheetbook. Ja, også til Keane. Og eg har Mark Levines Jazz Piano og Real book #1 og #2. Desse tinga gjev meg (stor) glede. For tida spelar eg desse.
















Så det går steg for steg, etter overskotet. Eg freistar å analysere akkordar, få dei inn i fingrane. Og elles gjere meg kapabel til å spele på gehør, etter musikk eg likar.

Tuesday, January 17, 2017

Altså nokre refleksjonar. Les om de vil. Kanskje nokon ikkje vil like det. Det er berre sånn det er. Men ja. Ikkje så mykje nytt, for dei som kjenner meg.




















Kristendom, tryggleik og angst

[Ein revidert versjon av eit innlegg eg skreiv til Debatt1, etter forespørsel]

Om korleis eg har leita etter meg sjølv, og undervegs vart klar over dei mørkare sidene ved kristendomen.



Som barn vaks eg opp med kveldsbøn. Slik bad vi, kvar kveld før eg skulle leggje meg: «Kjære Gud, tak handa mi – slepp ho aldri ut av di. Før meg på din veg i dag. Gjer meg trygg og god og glad.» Så gjekk eg på sundagsskulen. Der song vi slik, og vi gjorde rørsler inntil: «Eg er trygg hos deg, eg får be til deg, eg får lovsynge ditt namn. Du har tid for meg, når eg søkjer deg, min Herre, min Gud!» Slik var også grunninnstillinga mi som barn, så langt eg hugsar: Eg var «trygg og god og glad,» og hadde det fint med vener, utfalda meg i fotball, spela tv-spel, sprang ute i naturen.



I dag, rundt 25 år seinare, er det imidlertid rart å sjå attende på livet mitt og trusutviklinga mi. Etter som eg vart ungdom, og mine kognitive evner utvikla seg meir, måtte eg nemleg sjå lengre og lengre etter denne barndomskjensla av tryggleik. Eg byrja å tenke sjølvstendig gjennom trua – sjå etter samanhengar og svar, søkje kunnskap. Reint sosialt var eg også med i det lokale kristne skulelaget, eg las Bibelen kvar kveld, eg var ungdomsleiar på den lokale kristne ungdomsklubben – for å nemne noko. Og så var dei fleste nære venene mine i dei same miljøa.



Så byrja eg etter kvart på ein kristen vidaregåande skule. Og eg las meir og meir i Bibel og kristelege bøker, og var fast på kristne «møte» to gonger i veka. Der høyrde vi på kristne forkynnarar i den såkalla lågkyrkjelege tradisjonen. I tillegg deltok eg jamleg på jamlege bibelgrupper, hadde  kristendomsundervisning og anna. I miljøet eg var i, var det mange flotte og ressurssterke folk. Vi var flinke på skulen, vi spela fotball og hadde band, og fann på mykje gøy. Men sjølv vart eg mindre og mindre lukkeleg, og gjekk med ei konstant kjensle av mild depresjon og angst.



Rart å tenke på: På vidaregåande skule tenkte eg kanskje at eg ville bli ingeniør, eller lærar. Men fyrst måtte eg ta eitt år med teologi, for – som eg tenkte – «å rydde bort ein del problemstillingar», nemleg dei problemstillingane som skapte så mykje angst og uro for meg. Som sagt, så gjort. Eg tok eitt år med teologi. Men eg kom ikkje fram til gode nok svar, og måtte studere meir – og meir.


Medan eg studerte teologi, gjennomførte eg ein lengre periode med psykoterapi, for å freiste å betre min psykiske situasjon. Det var til hjelp og stønad for meg, men hjalp i praksis ikkje veldig mykje. Samtalane dreide seg mykje om å analysere oppvekst, familierelasjonar og sjølvbilete – men terapeuten var nok redd for å gå særleg inn på konkrete teologiske problemstillingar, eller gudsbilete, openberring, moral o. l. Tanken var nok at min ulukkelege tilstand framfor alt hadde å gjere med nettopp dei nemnte analyse-temaa. Kunne ein endre desse, så ville også det teologiske «falle på plass», så å seie.


Til slutt var studiet ferdig, og eg var utdanna prest. Etter teologistudiet byrja eg å arbeide deltid som prest. Det ville vere meiningsfullt arbeid, tenkte eg (det har det også vore.) Og samstundes kunne eg tene pengar til å kjøpe fleire bøker, og ha fri til å studere meir. Mine foreldre sa fleire gonger til meg: «Du køyrer deg for hardt, du må ta det meir med ro.»

Det var eit godt råd – etter kvart skulle eg utvikle kronisk sjukdom, som eg altså enno slit med, på grunn av mitt indre stress. Men – det var nettopp eit slags indre stress som dreiv meg, eit stress som opplevdest ufråkomeleg og som aldri var borte. Ikkje ein gong om natta fekk eg verkeleg kvile – eg søv lett, og var anspent i kroppen.

Det er paradoksalt. Eg vart lært opp i ein kristendom som vektla tryggleik og godleik. Eg hadde ein god og ljos barndom. Korleis kunne eg kome så skeivt ut som vaksen? Kanskje det berre var noko gale med meg? Er eg som menneske «særleg sensitiv», og ville hatt det slik, uansett kva oppvekst og livssyn eg hadde? Jo, eg har nok mine sensitive sider, det er sikkert. Kunne det ha med andre sider av livet å gjere, som mediebruk, sosiale relasjonar, kva mat eg åt o. l.? Joda, alt dette spela nok inn.

Og likevel: I dag, som 33-åring, er eg adskillig lukkelegare og tryggare enn eg nokon sinne har vore før, i mitt vaksne liv. Eg søv også rimeleg godt, og ville ikkje lenger fått nokon diagnose knytt til angst og depresjon. Det eg slit mest med no, er etterverknadene av dei vanskelege åra eg har gjennomlevd. Det gjeld framfor alt helsa, men også ulike haldningsmønster og levemønster. På mange vis opplevast det rart, stundom på grensa til uverkeleg, å tenke på det livssynet eg har hatt, og dei miljøa eg har vore ein del av.


Så kva er det som har endra seg? Eg kunne seie: "Eg har vorte meir vaksen og trygg på meg sjølv". Det er ein stor og viktig del av svaret. Mange personlege prosessar og samtalar har det verkeleg vore. Og når ein blir vaksen, får ein nok generelt meir tryggleik og sjølvtillit. Men det går ikkje til sjølve kjernen. For det som framfor alt har endra seg, er mi forståing og mine overtydingar. Meir konkret: I dag forstår eg at den trua som eg vaks inn i som ung, gav meg tryggleik, ja. Men samstundes gav den meg adskillig med uro, angst og depresjon.


Eg kan seie det meir spesifikt: I dag forstår eg at mange av mine problem ikkje ein gong fyrst og fremst er knytt til mi personlege mottaking og utforming av trua. Derimot går dei på mange vis attende til Jesus sjølv, hans røyndomsforståing og forkynning - og så i neste omgang den kristne kyrkjas teologiske utarbeiding av denne bodskapen. Det var den møysommelege erkjenninga av dette, i løpet av tusenvis av bøker og tankeprosessar, som framfor alt skapte frigjering for meg.

 Ein kan seie dette på anna vis: Jødedomen på Jesu tid – og i alle fall den greina av jødedom som Jesus sjølv identifiserte seg med – var sterkt spent, på grensa til det traumatiserte. Det er ikkje rart, når ein tenker over det: Århundre med brutal og valdeleg undertrykking, samt ein tradisjonsarv med til dels ganske harde og radikale gudsbilete, forteljingar og moralkodeksar.

Det skal langt frå bli underslått at både jødedomen på Jesu tid, og Jesus sjølv, tala med varme om ein kjærleg og tilgjevande Gud. Ein kan berre tenke på forteljingar om den miskunnsame samaritanen og den bortkomne sonen – eller også formaningar om å elske sin neste og tilgje sine fiendar.

Og like fullt: Side om side med desse tekstane finn ein uendeleg brutale gudsbilete og truslar, faktisk i så stor grad at ein verdsleiande Jesus-forskar kan tale om «stark contradictions» i Jesu gudsbilete. Og denne spenninga, eller endog motsetninga, går gjennom heile Det nye testamentet.



Som ung lærte eg å «skjelne mellom lov og evangelium», det var vegen til sjelefred. Det var Luthers og hans tradisjons heiderlege forsøk på å kome til rette med desse tradisjonane. Og eg las Luther (og hans moderne tolkarar) flittig. Men for meg fungerte dette berre eit stykke på veg – angsten slapp aldri taket, eg fann aldri fred.

I dag, tusenvis av bøker og tankar seinare, kan eg konkret setje fingeren på veldig mange av dei tinga som ikkje heldt mål ved denne tradisjonens forvaltning av den jødisk-kristne arven. Eg ser dei gode eksegetiske innsiktane, men også veldig mange feilgrep i bibelforståinga (dei levde før framveksten av moderne bibelforskning).

Eg ser korleis luthersk tradisjon var ein del av ei større og breiare vestleg-katolsk tradisjonsutvikling, med sine premiss og problemstillingar og sosialt-politiske setting. Som sådan blir det altfor snevert å ville leggje til grunn luthersk tradisjon - ei innsnevring av ein allereie avgrensa tradisjon - for eit heilskapleg eksistensielt livssyn og gudsbilete i dag.



Mi frigjering var altså knytt til utvida horisontar, revisjon av overtydingar, veksande innsiktar. Forutan problema med luthersk tradisjon, skulle eg etter kvart også kome til meir fundamentale endringar i standpunkt. Eg forstod framfor alt at den tanken eg hadde blitt opplært i, om at Bibelen er «ufeilbarleg» o. l., var heilt uhaldbar, intellektuelt sett. Denne posisjonen var i vår tid meir prega, og sementert, av polemiske frontar basert på kyrkjepolitikk (d. e. debattar om bibelsyn, kvinnelege prestar, homofili), enn den var prega av seriøs forskning. (Tru det eller ei).


Vidare innsåg eg at Bibelen som heilskap er ein del av ei kulturhistorie, og på alle vis er prega av nettopp dette. Dette lærer ein av komparativ religionsforskning og historisk bibelforskning, men også av å jamføre moderne naturvitskap med dei diverse røyndomsforståingane i Bibelen. Det skal nemnast at det å fyrst setje seg grundig inn i evangelikale forskningsparadigme, for så å prøve desse kritisk, var ei svært stor oppgåve. Det tok mange år.


Og endeleg fekk eg tenkt gjennom nokre viktige konsekvenser dette får, i møte med Jesus; når også Jesus er djupt prega av kulturhistoria, kan ein til dømes ikkje lenger tenke på hans gudsbilete, hans formaningar, hans agenda etc. som «direkte openberra». Det må medføre, meiner eg, at ein får ein langt større fridom til ein breiare konstruksjon av livssyn og moral, og at Jesus også må finne si rolle innanfor dette.

Jesu liv og bodskap har framleis djup relevans for meg og (vil eg hevde) vår samtid. Men det betyr ikkje at eg alltid fylgjer hans livssyn eller påbod. Det å freiste å leve etter hans bodskap krev uansett også ein stor porsjon personleg visdom. Alt dette er uansett ei sterk påminning om at livssyn er «trøblete business», som vanskeleg kan setjast i klåre og sikre system. På ein del vis kan ein for øvrig seie at også dette ovanfor eit stykke på veg er innsiktar som den austlege oldkyrkja kjente til, men som har gått tapt i moderne, konservativ protestantisme.



Bøker eg personleg vil anbefale:



Dale Allison: Resurrecting Jesus (Continuum)



James Kugel: How to read the Bible (Free Press)



David Carr: Holy Resilience: The Bible’s traumatic origins (Yale UP)



Marlene Winell: Leaving the fold (Apocryphile Press)



Denis Lamoureux: Evolutionary Creation (Wipf and Stock)



James Martin, SJ: Jesus – a pilgrimage; Jesuit guide to almost everything (HarperOne)



NT Wright: Christian origins and the question of god (Serie); Justification (Fortress Press)



Kenton Sparks: God's Word in Human Words (Baker Academic)



Thom Stark: Human faces of God (Wipf and Stock)



Brad Gregory: Unintended Reformation (Belknap Harvard)



Charles Taylor: A Secular Age. (Belknap Harvard)



Bessel van der Kolk: The Body keeps the Score. (Penguin)

Monday, January 16, 2017

Relatert bilde

I dag var eg i butikken og skulle kjøpe grønsaker. Fann ei grønsak eg aldri hadde sett før. Ein kvit reddik. Googla den. Kvar var det no eg hadde sett denne før? Jo, SMB2!!


Nyinnspeling og nytt artwork.

Sunday, January 15, 2017



's all good.