Monday, May 29, 2017

Driv og les Steve Bruce, Fundamentalism.

Bilderesultat for steve bruce fundamentalism

Ei god og interessant bok, verkeleg interessant for meg, eigentleg. Set min eigen fundamentalistiske bakgrunn i større perspektiv.

Tenker på dette. Bruce skriv om at religionar i alle kulturar vil dele opp folk i "religiøs elite" og "folkekyrkje", så å seie. Det er nødvendig, på mange vis. Slik var det også i oldkyrkja; nokre vart munkar og prestar, andre måtte gjere "vanlege" ting, som å dyrke jord eller oppsede born. Nokre kunne vie seg fullt til studier og bøn, andre måtte ta til takke med å gå i kyrkja av og til, og be Fader Vår. Dette er ei spenning i kristendomen, som går like attende til Jesus sjølv. Nokre fylgte etter, nokre vart verande heime.

Spenninga går også gjennom kyrkjehistoria. Montanistane meinte at kyrkja hadde blitt sløv. Det måtte til karismatisk oppvekking og innstramming av etterfylgjinga. Donatismen meinte at kyrkja var for ettergjevande i møte med synd og fall; kun "reine" prestar kunne forvalte sakramenta, og kyrkja var eit fellesskap av faktisk heilage. Gjennom middelalderen kom det stadig konsiliære vedtak om reform for å betre kunnskap og etterleving hjå dei breie folkelag. Reformasjonen på 1500-talet føyer seg inn i denne rekka. Utover på 17-1800-talet fekk vi pietistiske vekkingar. Bedehusrørsla føyer seg heilt saumlaust inn i mønster; folk skulle "fangast opp" frå den breie, fortapte massen i folkekyrkja, og bli "vakt" til "sant liv med Gud" på bedehuset.

Interessant. Bruce skriv, som sant er, at fundamentalisme som sosialt-religiøst-politisk fenomen, får mykje meining ut frå dette mønsteret. Men: Forsøk på reform, eller mål om at "alle" skal vere "ordentleg kristne" sånn permanent, gjev sjeldan gode resultat. Det moderne Iran er eit godt døme, for øvrig. Og eg tenker på min bakgrunn og mi historie, i den lågkyrkjelege rørsla. Ein hadde suksess med misjon i utlandet, til dømes Afrika. Men ganske lite i Noreg.

Og kva tenkte ein? Set at alle nordmenn med eitt hadde trudd på heile Bibelen, fylgt Jesus (slik "misjonen" sa). Såg ein verkeleg for seg at dette kunne skje? Såg ein for seg kva som då ville bli konsekvensene (Skulle alle gå på sundagsmøte i Misjonssalen-forsamlingar, og ta til seg NLM-kulturen? Skulle alle ha eit snevert livssyn basert på Bibelen, og forkaste alle moglege andre livssynsmessige impulsar? Skulle heile akademia bli reformert etter fundamentalistiske prinsipp? Skulle lovverket bli grundig gjennomgått og revidert, i tråd med "bibelske prinsipp"? Skulle fridomar innskrenkast radikalt, til stønad for det dominerande livssynet? Etc.

Det er eit absurd og umogleg bilete av det norske samfunnet. Frå mitt standpunkt no, men ikkje den gongen. Eg såg nok problemstillinga den gongen også. Men tenkte vel at med hjelp av amerikansk evangelikalisme, skulle det vere mogleg å byggje "A Christian Worldview", som skulle kunne slå gjennom kulturelt og politisk (sjølve programmet til the Religious Right).

Rart å tenke på. Dette har mykje med vidare horisontar å gjere, naturlegvis. Frå fundamentalistisk standpunkt, så ser verda mykje mindre ut, på ein måte. Ein ser ikkje pluralismen i livssyn, vitskap, kulturar. Ein ser ikkje korleis verda, og erfaringa, og kunnskapen, alltid har fylde, alltid er "meir". Og i den grad ein ser det, anerkjenner ein det i liten grad som legitimt. Ideelt sett skal alle fylgje den snevre, presumptivt historiske meininga i Bibelen.

Det tener min ungdoms fundamentalisme til ros - i trass av all dens "folly" - at den ikkje tydde til sekterisk tvang eller vald for å nå sine mål. Psykisk vald var det nok mykje av, men. Og når alt dette er sagt, og no seier eg det fordi eg ynskjer det, så er det også mykje god vilje, og mykje gode gjerningar og tankar i den fundamentalismen eg talar om. Altså berre snevert, med tanke på livssyn og røyndomsforståing.


Saturday, May 27, 2017

Det er sårbart å ta imot ærlege tilbakemeldingar om seg sjølv. Å tillate den andres perspektiv, så å seie, når den går på personlege ting. Det krev at ein har tillit til den andre, at han eller ho ikkje har "skarpe kantar" eller er for kritisk, eller er uvenleg innstilt. Men å spørje andre om opne tilbakemeldingar kan vere veldig fruktbart. Det er ofte der "det brenn". Det gjev rom for vekst. Ein (eg) må lære seg (meg) å ta imot tilbakemeldingar utan å stresse, utan å kjenne skam. Så må ein vurdere det som blir sagt, om ein er samd eller ikkje. Kvar av oss har vi vår natur og våre preferansar. Kvar av oss må finne vår veg.

I det heile er det ei interessant problemstilling. Post-autoritet. Ikkje Bibelen, ikkje Jesus, ikkje Gud, ikkje Tradisjonen, ikkje Kyrkja, ikkje Paven. Ikkje statsministeren, ikkje forskning, ikkje Det norske samfunnet, ikkje vener, ikkje familie, ikkje bygdekulturen. Til sjuande og sist må kvar av oss finne vår veg, dvs. EG må det. Men alle desse faktorane høyrer med, alle har vesentlege innspel å kome med. Alle formar meg. Det gjeld at ein blir sterk i seg sjølv, byggjer opp sin autonomi, får sjølvtillit. Så kan ein lytte, sifte, vurdere, ta imot tilbakemelding. Slik reflekterer eg.

Driv og les Julie Exline. Ho er ein leiande forskar på samanhengen mellom religiøs/andeleg "kamp" (tvil, indre konflikt, skuld, angst, vanskelege gudsbilete etc.) Dette predikerer tydeleg dårlegare mental helse. D'uh, opplagt, kanskje. Men bra at forskninga endeleg er i ferd med å poengtere det. Dette har altfor lenge vore eit underfokusert felt. Av ei rekke grunnar har rlg psyk poengtert at religion på ulikt vis er bra for helsa. Og det er sant, på mange vis. Men her er religion ofte definert breitt, som "tru på Gud" etc. Annleis er det for meir rigid religion, meir "bibeltruande" kristendom. Der snuast pila fort ganske sterkt.
Om Johnsons bok, melding i Economist:

This book is not a detailed account of religious belief. Nor does Mr Johnson bother grappling with modern theologians’ subtle and abstract ideas of God and hell. His subject is the mind, not the deity, and he finishes by musing how resilient religious thinking has proved to be in the face of science: “Learning religion is part of human nature. Learning science is a battle against human nature.”

Mr Johnson does not seem a pious man himself. But unlike atheists such as Richard Dawkins and Sam Harris, he is not out to embarrass religious belief and chase its subscribers from the public square. The religious instinct is too deep-seated, he thinks. Instead, critics of superstition are best advised to work with the grain of human psychology rather than against it, finding more benevolent ways to satisfy human yearning for something “out there”. What form such an atheist religion should take, though, God only knows.
Nations with a strong belief in eternal damnation have lower crime rates, while those where religion emphasises eternal life in heaven have higher ones.
Religions in general have long been held to serve as a protection against unethical behaviour.
But when it comes to crime, specific beliefs appear to be a deciding factor, researchers discovered.
Their work was based on 26 years of data involving 143,197 people in 67 countries.
"The key finding is that, [allowing for overall religious belief], a nation's rate of belief in hell predicts lower crime rates, but the nation's rate of belief in heaven predicts higher crime rates, and these are strong effects," said Azim Shariff, an assistant professor of psychology at the University of Oregon, who led the study.




Veldig interessant, dette her. Det er ein djupare debatt i etterkant av ateisme/fundamentalisme diskusjonane for rundt ti år sidan. Forskarar byrjar å innsjå at religion ikkje blir borte, og forklaringsmodellar knytast til evolusjonsutviklinga av mennesket. Ein kan ha ulike meiningar om kor omfattande slike modellar er, forklaringsmessig. At dei har ein god del for seg, er udiskutabelt.

Friday, May 26, 2017


Guds frie natur etc :-)



Well, that's the spirit, innit.

Thursday, May 25, 2017

Klede skaper folk. Eg såg ei dame ein gong. Ho pla gå med skikkeleg freshe klede. Tights med sterke fargar. Sportsjakker med sterke, feminine fargar. Det reflekterte personlegdomen hennar. Ho var ei sterk og positiv dame med godt humør. Ein dag fekk ho eit helseproblem. Ho kjente seg ikkje vel, og måtte på sjukehuset. Eg såg henne då. Ho gjekk med grå klede. Det gjorde ho aldri elles. Håret hennar var annleis, og andletet også. Ho var ikkje så attraktiv som vanleg, og ho skilte seg ikkje ut. Ho bevega seg også annleis, mindre bestemt. Eg la spesielt merke til kleda.

Eg har tenkt på dette for eigen del. Før gjekk eg alltid korrekt kledd. Seriøst. Slips kvar dag. Det gjer eg framleis, ein del. Ecco-sko. Svarte. Svart belte. Blå skjorte. Grå bukse. Seriøst, men også anonymt. Uangripeleg. Det siste året har eg kjent meg noko uvel med dette. Eg har byrja å gå med freshe joggesko, Nike. Eg vil gjerne ha varmare fargar. Jord-fargar. Mosegrønt, burgunder, og ikkje minst brunt. Brunt belte. Eg treng å få tak i brune sko også. Meir freshe klede, i den grad eit slikt adjektivt kan brukast om meg. Og eg går gjerne med eit slips med sterk farge, om eg har forma til det, elles blir det meir tona ned. Det er tankevekkande for meg. Det handlar om å utvikle meir av seg sjølv, vise meir av seg sjølv, få større sjølvtillit, større vilje til å opne seg opp for omverda, vere meir synleg.

Eg legg merke til kva fargar folk har på seg. Eg legg også merke til ei mengd andre ting. Eg stiller kanskje spørsmål om liva deira. Så "piecar" eg saman eit bilete. Legg merke til Ray, i filmen nedanfor, korleis han alltid går med ei t-skjorte med "veteran", "army" el. l. Det er ein del av identiteten hans som han held fast på, som gjev han eit forsvar, ein tryggleik. HMMMMM!!!! Kanskje eg må kle meg ut som ein klovn på skulen ein dag, eller kome i fillete klede, eller... Hm. Ein dag kom eg i Bergans-klede. Nokre av elevane var himmelfalne. "Slik har eg aldri sett deg før!!" Hm.

Wednesday, May 24, 2017



Eg elskar denne filmen.